Choroby współistniejące

Choroby (zaburzenia) współistniejące przy uzależnieniach ekranowych to inne problemy zdrowia psychicznego lub somatycznego, które występują równolegle z kompulsywnym używaniem technologii i często zwiększają ryzyko nałogowego korzystania albo utrudniają wyjście z niego. Czasem są „pod spodem” (ekran staje się formą samoleczenia), a czasem rozwijają się lub nasilają w wyniku długotrwałego przeciążenia ekranami (np. sen, stres).

Najczęstsze współistniejące zaburzenia psychiczne:

• Zaburzenia lękowe (uogólnione, społeczne, napady paniki) – ekran daje chwilową ulgę, ale podtrzymuje unikanie i ciągłe sprawdzanie.
• Depresja i obniżony nastrój – używanie ekranu jako ucieczki; izolacja i porównywanie się w social media mogą pogłębiać objawy.
• ADHD (u dzieci i dorosłych) – trudności z kontrolą impulsów i koncentracją sprzyjają „wpadaniu” w scrollowanie i gry.
• OCD / natręctwa i kompulsje – np. wielokrotne sprawdzanie, odświeżanie, rytuały związane z telefonem.
• Zaburzenia związane ze stresem i traumą (PTSD) – ekran jako sposób odcięcia się od emocji; nadpobudzenie i bezsenność mogą się nasilać.
• Zaburzenia używania substancji (alkohol, nikotyna itp.) – wzajemne napędzanie nawyków i spadek samokontroli.
• Inne uzależnienia behawioralne – np. hazard online, kompulsywne zakupy, pornografia.

Częste problemy somatyczne i funkcjonalne współwystępujące:

• Zaburzenia snu (bezsenność, opóźniona faza snu), przewlekłe zmęczenie.
• Bóle głowy, napięcie mięśni, dolegliwości kręgosłupa, przeciążenia nadgarstków.
• Problemy okulistyczne (zmęczenie wzroku, suchość oczu).
• Spadek aktywności fizycznej, przyrost masy ciała i pogorszenie kondycji.
• U młodzieży: czasem zaburzenia odżywiania (związek z porównywaniem się, presją wizerunkową).

Dlaczego to ważne w leczeniu?

• Jeśli np. lęk, depresja czy ADHD nie są leczone, ograniczanie ekranów bywa dużo trudniejsze, bo technologia pełni funkcję „regulatora” emocji lub uwagi.
• Skuteczna pomoc często łączy psychoterapię (np. CBT, terapia uzależnień, systemowa) z pracą nad snem i nawykami, a czasem także farmakoterapią – ale dobiera ją lekarz pod konkretne rozpoznanie.